جعبهٔ لایتنر یک روش ساده برای مرور فلشکارت است: کارتهایی را که بلدی کمتر میبینی و کارتهایی را که بلد نیستی بیشتر. این صفحه میگوید چطور کار میکند، چرا جواب میدهد و چطور برای لغات امتحان نهایی و کنکور از آن استفاده کنی؛ با یک شبیهساز که با همان زمانبندی اپ «انگلیسی مدرسه و کنکور» کار میکند.
لایتنر از کجا آمده
این روش به نام Sebastian Leitner، روزنامهنگار علمی آلمانی، شناخته میشود که آن را در کتاب So lernt man lernen («اینطور یاد گرفتن را یاد میگیریم») در سال ۱۹۷۲ معرفی کرد. ایدهٔ اصلیاش «تکرار با فاصله» است: هر چه چیزی را بهتر بلدی، دیرتر سراغش برو. لایتنر این ایده را با یک جعبهٔ چندخانه و چند قانون ساده، بدون حساب و کتاب، قابل استفاده کرد.
پنج جعبه، دو قانون
هر کارت یک روی سؤال (واژهٔ انگلیسی) و یک روی جواب (معنی و مثال) دارد. همهٔ کارتهای تازه از جعبهٔ اول شروع میکنند و هر جعبه فاصلهٔ خودش را تا مرور بعدی دارد. در اپ این فاصلهها ۱۰ دقیقه، ۱ روز، ۳ روز، ۷ روز و ۱۶ روز است:
۱
جدید
مرور بعدی: ۱۰ دقیقه بعد
۲
در حال یادگیری
مرور بعدی: ۱ روز بعد
۳
مرور
مرور بعدی: ۳ روز بعد
۴
تقریباً آموخته
مرور بعدی: ۷ روز بعد
۵
آموخته شده
مرور بعدی: ۱۶ روز بعد
«میدانم»: کارت یک جعبه بالا میرود و دیرتر برمیگردد.
«نمیدانم»: کارت به جعبهٔ اول برمیگردد و ۱۰ دقیقه بعد دوباره میآید.
همین دو قانون کافی است. کارتی که چند بار پشت سر هم درست جواب بدهی، از جعبهای به جعبهٔ بعد میرود و هر بار دیرتر برمیگردد. کارتی که فراموش کنی، از هر جعبهای که باشد به خانهٔ اول برمیگردد و ۱۰ دقیقه بعد دوباره جلویت است، تا وقتی که بنشیند.
شبیهساز: مسیر یک کارت
جای خودت را بگذار: هر بار که کارت نوبتش شد، بگو بلد بودی یا نه. ببین با یک «نمیدانم» در جعبهٔ چهارم چه اتفاقی میافتد و یک کارت همیشه-درست چطور در ۱۱ روز به جعبهٔ پنجم میرسد.
اولین بار، روز ۰
کارت در جعبهٔ ۱ (جدید)
جواب بده تا مسیر این کارت در جعبهها ساخته شود.
چرا جواب میدهد
آنچه یاد میگیریم، اگر مرور نشود، کمکم کمرنگ میشود؛ اولش سریع و بعد آرامتر. هر بار که چیزی را درست وقتی به یاد بیاوری که دارد فراموش میشود، ماندگارتر میشود و تا فراموشی بعدی طول بیشتری میکشد. دو چیز در لایتنر این را ممکن میکند:
به یاد آوردن، نه دوباره خواندن. اول روی سؤال را میبینی و باید خودت معنی را بیرون بکشی؛ همین تلاش است که حافظه را محکم میکند، نه نگاه کردن دوباره به جواب.
فاصلههای بلندشونده. کارتی که بلدی کمتر و کمتر برمیگردد، پس وقتت صرف کارتهایی میشود که هنوز سختاند.
یک واژه، ۵ بار دیدن در ۲۷ روزاگر هر بار درست جواب بدهی
روز ۰جدید
۱ روز بعد
روز ۱جعبهٔ ۲
۳ روز بعد
روز ۴جعبهٔ ۳
۷ روز بعد
روز ۱۱جعبهٔ ۴
۱۶ روز بعد
روز ۲۷جعبهٔ ۵
خواندن هر شب
۲۷ بار دیدن همان واژه، چه بلد باشی چه نه؛ وقت برای واژههای سخت نمیماند.
جعبهٔ لایتنر
۵ بار دیدن، هر بار وقتی کمی از آخرین بار گذشته؛ از روز ۱۱ در جعبهٔ پنجم. وقت آزاد میشود برای کارتهایی که بلد نیستی.
برنامهٔ لغت تا روز امتحان
کتابها و روزهای باقیمانده را انتخاب کن. حساب با تعداد واقعی کارتهای اپ (۲٬۰۷۳ کارت در شش پایه) و همین فاصلههاست: کارتهای تازه باید دستکم ۱۱ روز پیش از امتحان تمام شوند تا آخرینشان هم به جعبهٔ پنجم برسد.
برای کدام امتحان؟
یا خودت پایهها را انتخاب کن:
۸
کارت تازه در روز
۳۱
کارت در روز (میانگین)
۵
دقیقه در روز
۳۶۱ کارت. اگر از امروز روزی ۸ کارت تازه بخوانی، آخرین کارت تازه روز ۴۶ میآید و تا روز امتحان همه به جعبهٔ پنجم رسیدهاند. شلوغترین روز ۴۸ کارت دارد (حدود ۸ دقیقه).
کارت تازهمرور لایتنر
با فرض اینکه هر بار درست جواب بدهی و هر کارت حدود ۱۰ ثانیه طول بکشد. هر «نمیدانم» کارت را به جعبهٔ اول برمیگرداند و چند مرور به روزهای بعد اضافه میکند؛ پس چند روز زودتر شروع کن.
شش نکته برای لایتنر بهتر
۱
هر روز، کوتاه. پانزده دقیقهٔ هر روز از دو ساعت آخر هفته بیشتر جواب میدهد؛ لایتنر روی روزهای پشت سر هم ساخته شده.
۲
اول مرورها، بعد کارت تازه. کارتهای نوبترسیده را جا نینداز؛ اگر وقت کم است، امروز کارت تازه اضافه نکن.
۳
با خودت صادق باش. اگر معنی را با تردید گفتی، «نمیدانم» را بزن. کارت زود برمیگردد و این بار محکم مینشیند.
۴
بلند بگو. تلفظ را گوش کن و واژه و جملهٔ مثال را بلند تکرار کن؛ برای امتحان شفاهی و شنیداری هم لازم است.
۵
واژه را در جمله ببین. معنی تنها زود فراموش میشود. جملهٔ مثال نشان میدهد واژه کجا و چطور مینشیند.
۶
تعداد کارت تازه را ثابت نگه دار. هر کارت تازه چند روز بعد چند مرور میآورد. اگر یک روز دو برابر اضافه کنی، چند روز بعد دو برابر مرور داری.
پرسشها
جعبه لایتنر چند خانه دارد؟
نسخهٔ رایج پنج خانه دارد؛ بعضی جعبههای کاغذی خانههای بزرگتری هم دارند که خودشان چند قسمتاند. اپ «انگلیسی مدرسه و کنکور» پنج جعبه دارد و برای هر جعبه زمان مشخصی تا مرور بعدی.
هر روز چند لغت تازه به جعبه اضافه کنم؟
آنقدر که مرورهای روزهای بعد هم جا بشوند. هر کارت تازه در روزهای بعد چند بار برمیگردد، پس بار روزانه کمکم از تعداد کارتهای تازه بیشتر میشود. ابزار برنامهٔ امتحان در همین صفحه این را برای کتابهای درسی حساب میکند.
اگر یک روز مرور را جا بیندازم چه میشود؟
کارتها از بین نمیروند؛ فقط عقب میافتند و روز بعد با کارتهای همان روز جمع میشوند. در اپ، کارتهای عقبافتاده در «مرور» میمانند و از جعبههای پایینتر و قدیمیتر شروع میشوند.
لایتنر کاغذی بهتر است یا اپ؟
روش یکی است. در جعبهٔ کاغذی خودت باید کارت بنویسی، جابهجا کنی و یادت بماند کدام خانه کی نوبتش است؛ اپ کارتها را آماده دارد، تلفظ را پخش میکند و زمان هر کارت را با ساعت واقعی نگه میدارد.
لایتنر آماده، با لغات کتاب مدرسه
«انگلیسی مدرسه و کنکور» همهٔ لغات کتابهای زبان هفتم تا دوازدهم را در پنج جعبهٔ لایتنر دارد، با تلفظ و جملهٔ مثال. درس «خوشآمدگویی» پایهٔ هفتم رایگان است.